19 Eylül: Tarihte Bugün

19 Eylül tarihinde yaşanan önemli olaylar, doğanlar, ölenler ve özel günler.

Olaylar 21

1356 - Yüz Yıl Savaşı sırasında İngiltere ile Fransa arasında Poitiers Muharebesi gerçekleşti.
1575 - Padişah III. Murat'ın görevlendirdiği Müneccimbaşı Takiyüddin Efendi'nin öncülüğünde kurulan İstanbul Rasathanesi açıldı. Rasathane, devrin Şeyhülislamı tarafından 1580'de yıktırıldı. Araştırmacılar, rasathanenin Galatasaray Lisesi civarında kurulduğunu tahmin ediyorlar.
1863 - Amerikan İç Savaşı sırasında Chickamauga Muharebesi başladı.
1893 - Yeni Zelanda Kolonisi, kadınlara oy hakkı tanıyan ilk ulus oldu. Bu atılımın öncüsü, 1866'da "Kadın Hareketi"ni başlatan Kate Sheppard idi.
1921 - TBMM, Mustafa Kemal Paşa'ya, "Mareşal" rütbesi ile "Gazi" unvanı verdi.
1935 - Almanya'da, Yahudilerin kamu sektöründe çalışması yasaklandı.
1941 - II. Dünya Savaşı'nda Alman Kuvvetleri, Kiev'i işgal etti.
1944 - Finlandiya ile Sovyetler Birliği ateşkes imzaladı.
1951 - Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), Türkiye ve Yunanistan'a örgüte katılma çağrısı yaptı.
1955 - Arjantin Cumhurbaşkanı Juan Peron, askerî darbeyle devrildi ve Paraguay'a sürüldü.
1976 - THY'nin İstanbul-Antalya seferi ile 452 sefer sayılı uçuşunu gerçekleştiren "Antalya" adlı uçağı, Isparta yakınlarında "alçalma hatası" nedeniyle Toros Dağları'na çarptı: 8'i personel 154 kişi öldü.
1979 - TMMOB tarafından, 54 ilde 736 iş yerinde 100 binden fazla mühendis ve mimarın katılımıyla gerçekleştirilen büyük bir iş bırakma eylemi gerçekleştirildi.
1980 - 14 Eylül 1980 tarihinde fraksiyon ayrılığı sebebiyle İGD'li (İlerici Gençler Derneği) Erdoğan Polat'ı öldüren, kaçmaya çalışırken güvenlik güçleriyle çatışan (Yüzbaşı Bülent Angın öldürüldü.) sol görüşlü militan Serdar Soyergin, ölüm cezasına çarptırıldı.
1982 - İsveç'te seçimleri Sosyal Demokratlar kazandı; Olof Palme Başbakan oldu.
1983 - Saint Kitts ve Nevis bağımsızlığını ilan etti.
1985 - Meksika'nın başkenti Meksiko'da meydana gelen 8,1 büyüklüğündeki depremde, 10000 ila 40000 kişi öldü.
1987 - 10. Akdeniz Oyunları'nda, Türk Serbest Güreş Millî Takımı, 6 altın ve 1 gümüş madalya ile takım halinde şampiyon oldu.
1991 - MÖ 3300'lerden kalma iyi korunmuş doğal mumya Ötzi, Alplerde iki Alman turist tarafından keşfedildi.
1994 - Emlak Bankası Genel Müdürü Engin Civan'ın vurulmasıyla ortaya çıkan ve "Civangate" olarak adlandırılan skandal meydana geldi.
2002 - Tel Aviv'de bir otobüse düzenlenen intihar saldırısında 5 kişi öldü. Saldırının ardından İsrail tankları, yeniden Filistin Devlet Başkanı Yaser Arafat'ın Ramallah'taki Karargah'ına girdi.
2023 - Azerbaycan, Dağlık Karabağ bölgesindeki Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'ne karşı askeri bir saldırı başlatıyor; bu, Ermeni nüfusunun kaçmasına yol açıyor.

Doğumlar 116

86 - Antoninus Pius, Roma İmparatoru (ö. 161)
866 Aleksandros, Bizans İmparatoru (ö. 913) VI. Leon, Bizans İmparatoru (ö. 912)
Aleksandros, Bizans İmparatoru (ö. 913)
VI. Leon, Bizans İmparatoru (ö. 912)
1551 - III. Henri, Fransa Kralı (ö. 1589)
1560 - Thomas Cavendish, İngiliz korsan ve kâşif (ö. 1592)
1754 - Pavel Dmitriyeviç Tsitsianov, Rus general (ö. 1806)
1802 - Lajos Kossuth, Macar siyasetçi (ö. 1894)
1867 - Arthur Rackham, İngiliz kitap ressamı (ö. 1939)
1898 - Giuseppe Saragat, İtalyan sosyalist politikacı (ö. 1988)
1908 Robert Lecourt, Fransız siyasetçi ve hukukçu (ö. 2004) Mika Waltari, Finlandiyalı yazar (ö. 1979)
Robert Lecourt, Fransız siyasetçi ve hukukçu (ö. 2004)
Mika Waltari, Finlandiyalı yazar (ö. 1979)
1909 - Ferry Porsche, Avusturyalı otomobil üreticisi (ö. 1998)
1911 - William Golding, İngiliz yazar ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (ö. 1993)
1913 - Frances Farmer, Amerikalı oyuncu (ö. 1970)
1921 Paulo Freire, Brezilyalı eğitimci ve filozof (ö. 1997) Conway Berners-Lee, İngiliz matematikçi ve bilgisayar mühendisi (ö. 2019)
Paulo Freire, Brezilyalı eğitimci ve filozof (ö. 1997)
Conway Berners-Lee, İngiliz matematikçi ve bilgisayar mühendisi (ö. 2019)
1922 - Emil Zátopek, Çek atlet (ö. 2000)
1926 Masatoshi Koshiba, Japon fizikçi (ö. 2020) James Lipton, Amerikalı yazar, besteci, oyuncu ve televizyon sunucusu (ö. 2020) Nini Rosso, İtalyan trompetçi ve besteci (ö. 1994)
Masatoshi Koshiba, Japon fizikçi (ö. 2020)
James Lipton, Amerikalı yazar, besteci, oyuncu ve televizyon sunucusu (ö. 2020)
Nini Rosso, İtalyan trompetçi ve besteci (ö. 1994)
1927 Harold Brown, Amerikalı nükleer fizikçi (ö. 2019) Rosemary Harris, İngiliz aktris Ian Aitken, İngiliz gazeteci ve yorumcu (ö. 2018)
Harold Brown, Amerikalı nükleer fizikçi (ö. 2019)
Rosemary Harris, İngiliz aktris
Ian Aitken, İngiliz gazeteci ve yorumcu (ö. 2018)
1928 - Adam West, Amerikalı oyuncu (ö. 2017)
1930 - Muhal Richard Abrams, Amerikalı klarnetçi, grup lideri, besteci ve caz piyanisti (ö. 2017)
1932 - Mike Royko, Amerikalı gazeteci (ö. 1997)
1933 Behiye Aksoy, Türk ses sanatçısı (ö. 2015) Gilles Archambault, Kanadalı roman yazarı
Behiye Aksoy, Türk ses sanatçısı (ö. 2015)
Gilles Archambault, Kanadalı roman yazarı
1937 Yoo Jae-geon, Güney Koreli siyasetçi (ö. 2022) José Vida Soria, İspanyol hukukçu ve siyasetçi (ö. 2019)
Yoo Jae-geon, Güney Koreli siyasetçi (ö. 2022)
José Vida Soria, İspanyol hukukçu ve siyasetçi (ö. 2019)
1941 Cass Elliot, Amerikalı şarkıcı (ö. 1974) Mariangela Melato, İtalyan oyuncu (ö. 2013)
Cass Elliot, Amerikalı şarkıcı (ö. 1974)
Mariangela Melato, İtalyan oyuncu (ö. 2013)
1944 - İsmet Özel, Türk şair, yazar ve düşünür
1947 - Tanith Lee, İngiliz çizgi roman, bilimkurgu ve hikâye yazarı (ö. 2015)
1948 - Jeremy Irons, İngiliz oyuncu ve En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi
1948 - Mihaylo Fomenko, Ukrayna asıllı Sovyet millî futbolcu ve teknik direktör (ö. 2024)
1949 - Anatoliy Konkov, Ukrayna asıllı Sovyet millî futbolcu ve teknik direktör (ö. 2024)
1952 - Nile Rodgers, Amerikalı müzisyen, yapımcı, besteci, aranjör ve gitarcı
1954 - Russell Roberts, Amerikalı ekonomist
1956 - Ekrem Özdamar, Türk yüksek atlayıcı, spor yöneticisi ve yazarı
1957 - Hüseyin Çakıroğlu, Türk eski milli futbolcu (ö. 1986)
1958 - Kevin Hooks, Amerikalı film yönetmeni ve sinema oyuncusu
1959 - Jean-Jacques Urvoas, Fransız siyasetçi
1960 Yolanda Saldívar, Amerikalı katil mahkûm Carlos Mozer, Brezilyalı millî futbolcu ve teknik direktör
Yolanda Saldívar, Amerikalı katil mahkûm
Carlos Mozer, Brezilyalı millî futbolcu ve teknik direktör
1961 - Josimar, Brezilyalı eski futbolcu
1962 - Bruno Todeschini, Fransız-İsviçreli oyuncu
1963 Jarvis Cocker, İngiliz müzisyen ve sunucu David Seaman, İngiliz eski millî kaleci
Jarvis Cocker, İngiliz müzisyen ve sunucu
David Seaman, İngiliz eski millî kaleci
1964 - Cüneyd Düzyol, Türk bürokrat ve siyasetçi (22 Eylül 2015 - 24 Kasım 2015)
1965 - Şükriye Tutkun, Türk halk müziği sanatçısı
1966 Oleúde José Ribeiro, Brezilyalı eski futbolcu Heiko Maas, Alman politikacı (SPD)
Oleúde José Ribeiro, Brezilyalı eski futbolcu
Heiko Maas, Alman politikacı (SPD)
1967 - Aleksandr Karelin, Rus politikacı ve emekli Grekoromen güreşçi
1968 - Tito Vilanova, İspanyol eski futbolcu ve teknik direktör (ö. 2014)
1969 - Alkinoos İoannidis, Kıbrıslı Rum şarkı yazarı ve şarkıcı
1970 - Antoine Hey, Alman futbolcu ve teknik direktör
1971 - Sanaa Lathan, Amerikalı aktris
1972 Ulrich Ramé, Fransız eski futbolcu Akira Ito, Japon eski futbolcu Barbara Siciliano, İtalyan voleybolcu (ö. 2025)
Ulrich Ramé, Fransız eski futbolcu
Akira Ito, Japon eski futbolcu
Barbara Siciliano, İtalyan voleybolcu (ö. 2025)
1974 - Jimmy Fallon, Amerikalı oyuncu, müzisyen ve talk-show sunucusu
1975 Hiroyasu Kawakatsu, Japon eski futbolcu Sérgio Ricardo de Jesus Vertello, Brezilyalı eski futbolcu
Hiroyasu Kawakatsu, Japon eski futbolcu
Sérgio Ricardo de Jesus Vertello, Brezilyalı eski futbolcu
1976 - Alison Sweeney, Amerikalı oyuncu
1977 - Tommaso Rocchi, İtalyan millî futbolcu
1978 - Mehmet Perinçek, Türk tarihçi ve siyaset bilimcisi
1979 - Daisuke Aono, Japon eski futbolcu
1980 - Ayşe Tezel, Türk asıllı Britanyalı oyuncu
1982 - Eduardo Carvalho, Portekizli eski futbolcu
1983 - Jussiê Ferreira Vieira, Brezilyalı eski futbolcu
1984 Ali Ersan Duru, Türk oyuncu Eva Marie, Amerikalı aktris, fitness mankeni ve profesyonel güreşçi Ángel Reyna, Meksikalı futbolcu
Ali Ersan Duru, Türk oyuncu
Eva Marie, Amerikalı aktris, fitness mankeni ve profesyonel güreşçi
Ángel Reyna, Meksikalı futbolcu
1985 - Song Joong-ki, Güney Koreli oyuncu
1986 - Sally Pearson, Avustralyalı atlet
1988 - Hande Sarıoğlu, Türk sunucu
1989 - Tyreke Evans, Amerikalı profesyonel basketbolcu
1990 Josuha Guilavogui, Fransız futbolcu Kieran Trippier, İngiliz millî futbolcu
Josuha Guilavogui, Fransız futbolcu
Kieran Trippier, İngiliz millî futbolcu
1991 - Waris Majeed, Ganalı futbolcu
1992 - Diego Antonio Reyes, Meksikalı millî futbolcu
1993 Tatsuki Nara, Japon futbolcu Shameeka Fishley, İngiliz futbolcu
Tatsuki Nara, Japon futbolcu
Shameeka Fishley, İngiliz futbolcu
1994 Luka Krajnc, Sloven millî futbolcu Alfredo Juraidini, Meksikalı futbolcu Mamadou Diallo, Gineli futbolcu
Luka Krajnc, Sloven millî futbolcu
Alfredo Juraidini, Meksikalı futbolcu
Mamadou Diallo, Gineli futbolcu
1995 - Wato Kuaté, Portekizli futbolcu
1996 Umut Bozok, Türk milli futbolcu Connor Swindells, İngiliz oyuncu manken ve eski boksör
Umut Bozok, Türk milli futbolcu
Connor Swindells, İngiliz oyuncu manken ve eski boksör
1997 - Konrad Michalak, Polonyalı milli futbolcu
1998 Alpay Koçaklı, Türk futbolcu Jacob Bruun Larsen, Danimarkalı futbolcu Trae Young, Amerikalı profesyonel basketbolcu Kevin Danso, Avusturyalı millî futbolcu Jacob Bruun Larsen, Danimarkalı futbolcu
Alpay Koçaklı, Türk futbolcu
Jacob Bruun Larsen, Danimarkalı futbolcu
Trae Young, Amerikalı profesyonel basketbolcu
Kevin Danso, Avusturyalı millî futbolcu
1999 - Diogo Costa, Portekizli millî futbolcu
2001 - Yaroslava Mahuçih, Ukraynalı yüksek atlayıcı

Ölümler 56

961 - Helena Lekapene, VII. Konstantinos'un eşi, I. Romanos ile Theodora çiftinin kızı (d. 910)
1123 - Aguda, Çin'in Kin Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatoru (d. 1068)
1147 - II. İgor, 1146'da Kiev'in Büyük Prensi'ydi (d. ?)
1339 - Go-Daigo, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 96. imparatoru (d. 1288)
1710 - Ole Rømer, Danimarkalı astronom (d. 1644)
1761 - Peter Van Musschenbroek, Hollandalı bilim adamı (d. 1692)
1812 - Mayer Amschel Rothschild, Yahudi girişimci, iş adamı ve Rothschild Hanedanlığı'nın kurucusu (d. 1744)
1843 - Gaspard-Gustave Coriolis, Fransız matematikçi, mekanik mühendis ve bilim adamı (d. 1792)
1881 - James A. Garfield, Amerikalı siyasetçi ve ABD'nin 20. Başkanı (d. 1831)
1902 - Masaoka Shiki, Japon şair, yazar ve edebiyat eleştirmeni (d. 1867)
1952 - C. H. Douglas, İngiliz mühendis (d. 1879)
1960 - Zakar Tarver, Ermeni asıllı Türk siyasetçi ve radyolog hekim (Yassıada'da hapiste) d. 1893)
1968 - Chester Carlson, Amerikalı fizikçi ve mucit (d. 1906)
1985 - Italo Calvino, İtalyan yazar (d. 1923)
1985 - Sabri Altınel, Türk şair (d. 1925)
1987 - Einar Gerhardsen, Norveçli politikacı (d. 1897)
2002 - Robert Guéï, Fildişi Sahilli asker ve siyasetçi (d. 1941)
2003 Dursun Akçam, Türk öykücü ve romancı (d. 1930) Frank Lowe, Amerikalı saksofoncu ve besteci (d. 1944)
Dursun Akçam, Türk öykücü ve romancı (d. 1930)
Frank Lowe, Amerikalı saksofoncu ve besteci (d. 1944)
2004 - Eddie Adams, Amerikalı fotoğrafçı ve foto muhabiri (d. 1933)
2011 - George Cadle Price, Belizeli siyasetçi (d. 1919)
2011 - Taylan Taylancı, Türk basketbolcu (d. 1983)
2013 - Hiroshi Yamauchi, Japon iş adamı (d. 1927)
2013 - Saye Zerbo, Yukarı Voltalı (günümüzde Burkina Fasolu) asker ve siyasetçi (d. 1932)
2015 - Jackie Collins, İngiliz roman yazarı (d. 1937)
2015 - Marcin Wrona, Polonyalı senarist ve yönetmen (d. 1973)
2016 - Fehmi Sağınoğlu, Türk millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1937)
2017 - Bernie Casey, Amerikalı oyuncu, şair ve eski Amerikan futbolu oyuncusu (d. 1939)
2017 - Leonid Kharitonov, Rus Sovyet bass-bariton sese sahip opera ses sanatçısı (d. 1933)
2017 - Jake LaMotta, Amerikalı emekli profesyonel boksör, komedyen ve oyuncu (d. 1921)
2017 - José Salcedo, İspanyol film editörü (d. 1949)
2017 - David Shepherd, İngiliz sanatçı ve ressam (d. 1931)
2018 - Jon Burge, Amerikalı eski polis şefi (d. 1947)
2018 - Kondapalli Koteswaramma, Hint komünist devrimci siyasetçi lider, feminist ve yazar (d. 1918)
2018 - Győző Kulcsár, Macar eskrimci (d. 1940)
2018 - Marilyn Lloyd, Amerikalı iş insanı ve siyasetçi (d. 1929)
2018 - Ferdi Merter, Türk tiyatro, sinema oyuncusu, yazar ve yönetmen (d. 1939)
2018 - Arthur Mitchell, Amerikalı dansçı ve koreograf (d. 1934)
2018 - Denis Norden, İngiliz mizah yazarı ve televizyon sunucusu (d. 1922)
2018 - Kamil Ratip, Mısırlı oyuncu (d. 1926)
2019 - Zeynel Abidin Bin Ali, Tunuslu siyasetçi (d. 1936)
2019 - Irina Bogacheva, Sovyet-Rus opera sanatçısı ve akademisyen (d. 1939)
2019 - Charles Gérard, Fransız oyuncu, senarist ve film yönetmeni (d. 1922)
2019 - Sandie Jones, İrlandalı şarkıcı (d. 1951)
2020 - David Somerville Cook, İngiltere doğumlu avukat ve politikacı (d. 1944)
2020 - Lee Kerslake, İngiliz müzisyen ve söz yazarı (d. 1947)
2020 - John Turner, Kanadalı avukat ve politikacı (d. 1929)
2021 - John Challis, İngiliz aktör (d. 1942)
2021 - Stephen Critchlow, İngiliz aktör ve dublaj sanatçısı (d. 1966)
2021 - Jimmy Greaves, İngiliz eski millî futbolcu (d. 1940)
2021 - Mats Paulson, İsveçli şarkıcı, şair, söz yazarı, besteci ve ressam (d. 1938)
2021 - Marina Tucaković, Sırp söz yazarı (d. 1953)
2021 - Petter Vennerød, Norveçli film yönetmeni (d. 1948)
2021 - Liam Walsh, İngiliz profesyonel ragbi birliği oyuncusu (d. 1998)
2022 - Vladimir Golubev, Rus asıllı Sovyet millî teknik direktör ve futbolcu (d. 1950)

Özel günler 3

Gaziler Günü (Türkiye)
Saint Kitts ve Nevis'in Bağımsızlık Günü
Devlet Egemenliği Günü (Azerbaycan)